Boekrecensie: Is dit nu de islam?

Khalid Benhaddou, ‘Is dit nu de islam?’, actua, 2016, 224 p. ISBN 9789089316745.

Khalid Benhaddou is de verpersoonlijking van de ‘rationele islam’, een moderne islam die de westerse democratische regels en de Europese verlichtingswaarden wil verzoenen met de wijsheid van de Koran. Met dat ideaal werkt hij als imam in Gent en als coördinator van het Netwerk Islamexperten dat, in samenwerking met het departement Onderwijs, de radicalisering van moslimjongeren in Vlaanderen tegengaat.

Mijn beoordeling: (3,5 / 5)

Laat me beginnen met de titel waarvan ik vind dat hij voor mij persoonlijk de lading niet dekt. De 179 bladzijden staan niet bol van aangereikte ideeën, iets wat ik wel verwachte. Dat neemt echter niet weg dat het een interessant boek is. Zo neemt de schrijver je mee op een vlot geschreven dissectie rond verschillende transities die het Moslimgeloof heeft meegemaakt sinds het ontstaan van de Islam. Het maakt je ook duidelijk waarom de Islam eigenlijk een containerbegrip is dat populistische veralgemeningen niet verdiend.

Vergelijk het met het socialisme. Je hebt Marxisten, Troskisten, Maoïsten,… Zowat alles van uiterst links tot centrumsocialisten, zijnde de sociaaldemocraten, is vertegenwoordigd binnen dat begrip socialisme. Zet die verschillende strekkingen echter allemaal samen aan tafel en je kan er vergif op innemen dat de kans om tot een gemeenschappelijk standpunt te komen zowat nihil is. Zo zijn er ook legio aan Islam strekkingen, die hun scala kennen aan belijders, met ook hun uitersten. IS propagandeert de hare als de enige juiste, wat dus complete onzin is. Het zou daarom ook vooraanstaande ‘denkers’ zoals een E. Vermeersch sieren om een volgend betoog correct te plaatsen in plaats van een eigen perceptie van één strekking binnen de Islam te veralgemenen tot dé Islam.

De schrijver doet nadien dezelfde oefening met de Koran. Hij fileert de geschiedenis van het heilig schrift en verwerkt die uiteenzetting tot een uiterst leesbaar geheel. Dat overgiet hij dan met een uiterst smakelijk saus via volgende boodschap: “Er zijn twee manieren om de Koran te lezen. Naar de letter of naar de geest.” Hij toont ook via enkele voorbeelden waarom dat punt pertinent is. Eigenlijk is wat hij zegt hetzelfde dat elk rationeel mens weet. Een geloof, of een heilig boek is op zich niet verkeerd. Het is wat je ermee doet, hoe je dat wil lezen, dat verkeerd kan zijn.

Het grootste voorstel situeert zich rond een nieuw begrip dat Benhaddou hanteert en praktiseert, zijnde de ‘rationele Islam’. Samenvattend lijkt me dat iets te worden als de ontwikkeling van een Islamitisch geloof in het heden met respect voor het verleden. Afgaande op zijn historische uiteenzetting rond de Islam en haar heilig schrift lijkt mij dat een haast Utopische uitdaging. Er moeten immers meerdere Imans overtuigd geraken van zijn boodschap, en ze mee gaan uitdragen. Om evenwel de slaagkans te verhogen moeten er dingen veranderen. Het is dan ook niet meer als logisch dat een deel van de ideeën omtrent zijn visie gaan over Imams. Dat ze allemaal Nederlands moeten leren is er maar één van, en de reden die erachter zit klopt ook volgens mij.

Benhaddou gaat volgens mij echter ook enkele keren de mist in. Zo levert hij terechte bedenkingen maar geeft hij alvast één totaal fout voorstel als hij het over het onderwijs heeft. Dat onderwijs zijn jaren waarin verschillende mensen ons proberen voor te bereiden op het leven, en ons van genoeg bagage voorzien om gaandeweg zelf keuzes te maken. Hoe meer bagage, des te ruimer je persoonlijke visie en hoe beter voorbereid je bent. Ik ben het daarom absoluut eens met zijn stelling dat vakken als geschiedenis en aardrijkskunde vanuit een globalere visie gegeven moeten worden. En dan bedoelt de schrijver dat tweeledig. Eerst en vooral niet enkel vanuit een Europese bril en ten tweede ook met aandacht voor wat er buiten Europa allemaal is, en was. Maar dan maakt de schrijver een fout die veel andere gelovigen met hem maken. Hij pleit voor een Islamleer naast godsdienst daar waar het pleidooi zou moeten gaan over het afschaffen van het vak godsdienst. Dat vak staat immers haaks op alles wat onderwijs moet doen. Moet zijn ook. Dat vak is een moment waarop het onderwijs al een keuze maakt voor jou. Waarop men je al een bepaalde richting in dwingt. Het betere voorstel zou dus volgens mij zijn om geen godsdienst meer te geven maar in te zetten op de feitelijke uiteenzettingen van verschillende geloofsovertuigingen. Als we onze kinderen leren kennismaken met de geschiedenis van de Islam, en de evolutie die daar bij hoort, dan zullen ze minder vatbaar zijn voor de nonsens van vandaag. Als diezelfde kinderen later beslissen om met één van deze geloven iets te willen doen dan zal dat alvast een afgewogen en onderbouwde beslissing zijn. En vooral één die ze zelf hebben gemaakt.

Benhaddou pleit in zijn boek voor het rationele. Wat op zich een sterke boodschap is in tijden van populisme. Hij pleit er dus voor om zaken te benaderen vanuit de feitelijkheden en er alzo mee aan de slag te gaan. Het is dan ook jammer te lezen dat hij soms zelf de fout van de eigen interpretatie maakt. Zo schrijft hij op een gegeven moment het volgende: “Zijn het niet de soft power en de liberale waarden die aan de basis liggen van onze sociale welvaartstaat die van Europa het meest aantrekkelijke continent maken.” Deze zin volgt na een betoog over de Belgische grondwet. Als hij het dan heeft over onze Belgische sociale welvaarstaat dan denk ik dat ook socialisten daar wel iets over willen zeggen. Het zou zelfs een belangrijk geschiedkundig overzicht kunnen zijn die oplijsting over de uitbouw van die welvaartstaat. En als hij het heeft over Europa dan was de vraagstelling of een sociale, al dan niet asociale welvaartstaat wordt uitgebouwd beter op zijn plaats geweest. Voor alle duidelijkheid, er staan maar enkele van die eigen interpretaties in. Voor de rest volgen er veel terechte vragen en worden bedenkingen zowat altijd gestaafd, niet zelden vanuit de verwijzing naar bepaalde filosofen.

Er vallen natuurlijk ook wel wat ideeën te lezen. Zo pleit hij voor repressieve maatregelen. Ik ben tegenstander maar dat heeft dan eerder te maken met de pleitbezorgers ervan dan met het repressieve. Gelukkig zijn we het allebei eens dat de grootste inspanningen altijd vanuit het preventieve geleverd moeten worden. De schrijver bewijst ook vanuit een historisch perspectief dat plaatsen waar repressieve maatregelen overheersen altijd falen. Hij doet ook voorstellen rond integratie, en rond het arbeidsmarktbeleid. Gaat op zoek naar manieren om jongeren wél te bereiken. Wijst op het gevaar van internet en sociale media. Toont aan dat radicalisering niet zelden gebeurt op straat, eerder dan in een moskee. Hij stelt ook regelmatig de huidige politieke lichting in vraag en ik ben dan ook uiterst benieuwd of er al iets gebeurd is met zijn boek. Met de vraagstellingen die er in staan en aangereikte mogelijkheden.

Dus Inge, hiervoor reken ik op u hé! Vraag jij het hem eens?

Afsluitend, het is een goed boek. Interessant om lezen en de grootste troef is de leesbaarheid. Wat toch niet makkelijk is gezien de benadering van problemen en de voorstellen die Benhaddou naar voren schuift. Het blijft echter jammer dat de titel en inhoud niet volledig matchen wat mij betreft. Al lagen mijn verwachtingen misschien ook gewoonweg te hoog. Toch een aanrader!

Spread the love
  • 6
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    6
    Shares

Geef een reactie