Dossier basisinkomen : voorbeelden

De Nederlandse historicus Rutger Bregman zapt in ‘Gratis geld voor iedereen‘ door de geschiedenis. Hij valt het best te omschrijven als een jongleur van ideeën en theorieën en in zijn boek grabbelt hij in verzamelde data van auteurs, feiten, onderzoeken en gaat zo op zoek naar bruikbare ideeën om de nieuwe utopie, rond een basisinkomen voor iedereen, op te bouwen.

Rutger Bregman vond zijn inspiratie onder meer bij een experiment met dertien daklozen in Londen. Het is mei 2009 en de dertien zijn echte straatveteranen. Allen slapen ze al tientallen jaren op de koude stenen van The Square Mile, het financiële hart van Londen. Hun ‘verblijf’ kost de overheid zo’n 400.000 pond per jaar, maar het is dweilen met de kraan open.

Tot er een alternatief naar voor wordt geschoven. In plaats van nog maar eens een peloton betuttelende hulpverleners op de daklozen af te sturen en hen nog maar eens naar gaarkeukens te lokken, komt er een drastisch voorstel: “We geven de dertien elk 3.000 pond, zomaar handje contantje en dat zonder enige verplichting.”

Alles wat rechts is verkettert dat idee dagelijks. Maar de praktijk bewees het tegendeel. De daklozen gaven hun geld niet uit aan drank en drugs. Straffer nog, na een jaar hebben de meesten gemiddeld slechts 800 pond uitgegeven. Sommigen gebruikten het om af te kicken van drugs, anderen leerden zichzelf tuinieren. De resultaten waren verbluffend en het meest sprekende was dat na anderhalf jaar zeven van de dertien een dak boven hun hoofd hadden.

Wat nu volgt is een korte oplijsting van enkele experimenten die werden gevoerd, in verschillende werelddelen. Als links denkend mens zie ik dat het idee van een basisinkomen ook gevaren in zich heeft. Maar dat is voor een volgende blogpost. Eerst wat data for the minds!

Projecten in Zuid-Amerika

In Mexico en Brazilië zijn andere ‘versies’ van basisinkomen terug te vinden. Het experiment in Mexico,Oportunidades (Spaans voor ‘mogelijkheden’), bestaat uit zogenaamde conditional cash transfers. Het gedacht hierachter is redelijk simpel: In ruil voor geld, moeten alle kinderen onderwijs volgen en zich laten vaccineren.

In Mexico is het analfabetisme nog steeds torenhoog. Op een schaal van 1 tot 5, waarbij 1 de aller slechtste score is zien we dat 20% van de Mexicaanse jongeren onder de 16 een 1 scoren. Oportunidades veranderde dat evenwel en het analfabetisme daalde spectaculair.

In Brazilië startte President Luiz “Lula” da Silva een vergelijkbaar sociaal programma in 2003. Het kreeg de naam Bolsa Familia. Deze vorm van financiële hulp wordt enkel en alleen aan de armste lagen van de bevolking aangeboden. De vrouw van het huishouden wordt hierbij in de meeste gevallen als verantwoordelijke aangesteld. Ook hier geldt dat ze het geld alleen ontvangen als ze hun kinderen laten vaccineren en naar school sturen. Net zoals in Mexico waren de resultaten ook hier verbluffend.

In februari 2011 kregen ongeveer 12 miljoen Brazilianen financiële hulp via Bolsa Família, dat hiermee gekend staat als het grootste in de wereld in zijn soort. Omgerekend is dat 26% van de Braziliaanse bevolking.

Afrikaanse alternatieven

Aan de andere kant van de oceaan zijn ook een aantal projecten gestart die gebaseerd zijn op de ideologie van het basisinkomen, maar met minder tot geen voorwaarden verbonden aan het gratis geld. Een van die projecten is de NGO GiveDirectly. Die werkt op basis van onvoorwaardelijke cash transfers. Het begin in Kenia en sinds 2013 heeft de NGO projecten opgezet in Oeganda waarbij binnen een tot twee jaar maximaal duizend dollar wordt overgemaakt aan gezinnen die onder de armoedegrens leven. In de praktijk krijgt 72% een bedrag van om en bij de 287$, de rest een maximaal bedrag van 1085$.

De duizend dollar wordt in twee keer uitbetaald maar is een eenmalige gift. Elk huishouden bepaalt vervolgens zelf waaraan men dat geld wil spenderen. Opnieuw huivert rechts bij deze gedachtegang en bewijst de praktijk hun ongelijk.

Onderzoek laat wederom zien dat de gezinnen als gevolg gelukkiger worden, minder honger lijden, en dat de positie van de vrouw binnen het gezin verbetert .Opnieuw investeerden mensen dat geld in ondernemen, onderwijs en gezondheidszorg. Rechts roept steeds dat gratis geld mensen zal aanzetten tot massaal zuip -en rookgedraag maar kijk, bij alle huishoudens die deze steun kregen steeg het gebruik nergens. Als er al een tendens was dan betrof het een daling. In december 2014 stond GiveDirectly volgens GiveWell op de derde plaats van liefdadigheidsprojecten.

En heeft u al eens gehoord van Omitara?

Van januari 2008 tot december 2009 voerde de overheid van Namibië een basisinkomenprogramma uit in het dorp. Iedere inwoner onder de zestig ontving honderd Namibische dollar. Omgerekend een zeven euro per maand. Ook hier zonder enige voorwaarden. De resultaten verwezen het rechtse dogma opnieuw naar de prullenbak. Er vond een daling plaats op het gebied van ondervoeding, net zoals bij het schoolverzuim onder kinderen. Bovendien bleken mensen ook hier ondernemender en productiever te worden. De criminaliteit nam af. Na afloop van het project bleven de deelnemers een maandelijks bedrag van tachtig Namibische dollar (€5,60) ontvangen tot maart 2012. Ondertussen werd het project geëvalueerd en als gevolg daarvan terug opgestart.

Ook India kent zijn systemen van ‘Direct cash transfers’

India biedt een ander voorbeeld van een basisinkomen bij een project dat anderhalf jaar duurde. In de deelstaat Madhya Pradesh hebben een tiental dorpen uit het Indore-district meegedaan aan een basisinkomenexperiment, opgezet door de arbeidsvereniging SEWA Bharat en UNICEF. Van die dorpen ontvingen er acht een onvoorwaardelijk basisinkomen. Tien andere dorpen ontvingen tijdens dezelfde periode niets. In totaal goed voor een experiment met 15.000 mensen uit twintig verschillende locaties.

In die periode keerde UNICEF maandelijks tweehonderd rupees ($4) aan volwassenen en honderd rupees ($2) aan kinderen uit. Ook hier weer dezelfde resultaten. Alle dorpen die een onvoorwaardelijk basisinkomen ontvingen besteedden meer geld aan onderwijs, gezondheid, voedsel en het (ver)bouwen van huizen.

De resultaten waren zo schitterend dat een vervolg niet lang op zich liet wachten.

In 2014 is de Indiase overheid van start gegaan een soortgelijk project in maar liefst 51 verschillende districten, genaamd Aapka paisa, aapke haath (uw geld in uw handen). Deze slogan refereert naar de bekende speech over armoedebestrijding van de vermoorde politicus Rajiv Gandhi.

De resultaten zullen voor later zijn maar wie durft er nu nog twijfelen aan de uitkomst?

Alaska dividend

Het Permanent Fund Dividend is dan weer een andere vorm van een basisinkomen dat al meer dan dertig jaar wordt toegepast in Alaska. Sinds 1982 ontvangt iedere inwoner van Alaska jaarlijks een onvoorwaardelijke inkomen al hangen er hier wel enkele criteria aan vast. Men moet Amerikaans burger zijn, minstens een jaar in Alaska moeten wonen en geen strafblad hebben. In 2013 bedroeg het bedrag 900 dollar, omgerekend een goede 700 euro.

Het Alaska Dividend is afkomstig van de winst die de staat haalt uit investeringen van de in Alaska gewonnen grondstoffen: olie en aardgas. Als resultaat is Alaska een van de meest economisch gelijke staten. Dat gegeven zorgt er voor dat de gelijkheid zelfs toenam, en dat Alaska de laagste armoedecijfers heeft van de VS.

Ja maar…

Het is nog maar dag twee van het dossier en natuurlijk valt er nog heel wat te zeggen. Morgen zal het voor mij een makkelijkere dag worden. Dan ga ik het hebben over betaalbaarheid en laat ik anderen aan het woord. Zelf zal ik ook stelling nemen, want de discussie is nog steeds de bedoeling.

Geniet van jullie zondag en hopelijk groeit het besef dat een andere wereld echt wel mogelijk is!

Spread the love
  • 73
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    73
    Shares
  1. Als je alle experimenten met conditional cash transfers, die vaak alleen maar dienen om arme mensen een kans te geven om de geprivatiseerde openbare diensten te kunnen betalen, dan zijn we toch wel heel ver van huis! Waarom denk je dat de Wereldbank hier zo sterk achter staat? Ga even terug kijken naar de definities, want dit is pure desinformatie.

  2. Pat Seynaeve

    Heel goede informatie.
    Hopelijk heeft Francine Mestrum haar mening tijdens die twee jaar kunnen bijsturen, anders beveel ik haar aan eens met me mee te gaan naar Haïti of West-Afrika.
    Wanneer geprivatiseerde openbare diensten de realiteit zijn, dan is dit geen reden om de slachtoffers daarvan géén kans te geven en te ageren tegen systemen die kunnen werken in afwachting dat het systeem verandert.

Leave A Comment?

U bent geen robot, toch? * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.