Factcheck: inhoud over migratie

Wie wat meer wil weten over migratie die raad ik aan om ‘Migratie in België: 21 vragen en antwoorden’ eens te lezen. Een samenvatting kan je hier lezen. Wat hieronder volgt is iets anders, een aaneenschakeling van feiten die ik zelf bij elkaar zocht en die niemand kan ontkennen. Wat inhoud voor het debat, dat meestal ontspoort in inhoudsloze boutades en oneliners.

Vooraleer ik begin met de blog toch even dit: “Wat is het verschil tussen een immigrant, een emigrant, een expat, een vreemdeling, een autochtoon, een allochtoon, een asielzoeker, een vluchteling, een ‘illegaal’ en een ‘mens zonder papieren’?”

Als het op immigratie aankomt, moet ik jullie teleurstellen. Er bestaat geen correcte omschrijving van het woord omdat er vandaag nog steeds geen universeel aanvaarde definitie van het begrip ‘immigrant’ is. Als je een definitie wil gebruiken dan is volgens de UNO een immigrant “eenieder die niet woont in het land waar hij of zij geboren is, ongeacht zijn of haar nationaliteit bij de geboorte of zijn of haar huidige nationaliteit”.

In België gebruikt men ook de woorden allochtoon en autochtoon, al zijn we bezig om daar van af te stappen. Allochtonen zijn “alle mensen die legaal in België verblijven en tegelijk voldoen aan de volgende voorwaarden, ongeacht of ze de Belgische nationaliteit hebben: a) minstens een van hun ouders of grootouders is geboren buiten België, b) ze bevinden zich in een kwetsbare situatie wegens hun etnische achtergrond of hun zwakke sociaaleconomische situatie”.

Een autochtoon is dan een Belg zonder migratieachtergrond. Je zal zien, na de blog kan je jezelf afvragen hoeveel er zo zouden rondlopen als je migratie bekijkt vanuit een historisch perspectief.

Daarnaast kennen we nog de termen vluchtelingen en illegalen. Vluchtelingen zijn erkende asielzoekers, terwijl illegalen of ‘mensen zonder papieren’ personen zijn die illegaal in het land verblijven.

NB:

De Blog zal aantonen dat het modewoord, van een trouwens heel lelijke mode, ‘gelukszoeker’ een inhoudsloze term is. EN dat hem gebruiken dus ook van weinig, of geen, waarde is in de discussie.

Migratie is geen nieuw fenomeen

België is qua land een redelijk jong land te noemen. Ontstaan in 1830, na de Belgische revolutie, toen het land zich afscheidde van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. De oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden vond plaats in de periode van november 1813 tot maart 1815, op initiatief van de “Hoge Geallieerde Machten”. De nieuwe staat moest een bufferstaat tegen Frankrijk vormen, noodzakelijk om het machtsevenwicht in Europa voorgoed veilig te stellen. Van november 1813 tot februari 1814 bevrijden Russische troepen de Nederlanden, met de uitzondering van enkele weerstandsnesten waaronder Antwerpen. Met de terugkeer van Willem, keert het symbool van de pre-revolutionaire orde terug naar Noord-Nederland. Hier wordt al gauw het Vorstendom der Nederlanden afgekondigd met Willem aan het hoofd.

Het is een heel korte passage uit de geschiedenis van België. Die begon enkele honderdduizenden jaren eerder met de komst van de neanderthaler. Via de bronstijd gleden we naar de ijzertijd dewelke startte rond de 8ste eeuw v.C. België werd bewoond door de Kelten toen de Romeinen het gebied veroverden in 57 v.C. Die hadden daarvoor wat Keltische stammen uitgemoord en een eeuw later veroverden de Franken België en veegden de Romeinse beschaving en de eerste steunpunten van het christendom van de kaart. Tussen al die oorlogen door onderging België meermaals geografische veranderingen.

De vele landbouwvernieuwingen vanaf de 17de-18de eeuw leiden tot een bevolkingsstijging. Zowel de vernieuwingen als de bevolkingsgroei leiden tot werkloosheid. Vele landgenoten zoeken hun heil elders. Tal van jonge boeren hopen in de stedelijke industriebekkens beter betaald werk te vinden.

Tienduizenden Belgen wagen de overtocht naar Noord-Amerika.

(gelukszoekers? #dtv)

Niet in elke streek is de industrie in het midden van de negentiende eeuw echter al even sterk ontwikkeld. Vooral Charleroi en Gent zijn sterke aantrekkingspolen. Sommigen zoeken daarom hun heil in seizoenarbeid in de Waalse of Franse landbouw. Weer anderen hopen op een betere toekomst in Amerika. Vooral na de eerste berichten over de vondst van goud in Californië komt de emigratiebeweging op gang. Tienduizenden Belgen wagen de overtocht naar Noord-Amerika.

Deze inleiding beëindig ik graag met een vraag waarover je zelf eens mag nadenken: “Als je kijkt naar de USA, wie zijn daar dan voor u de echte Amerikanen? Zijn dat de indianen, de (Belgische) migranten die naar ginder trokken, of de slaven die met die migranten meekwamen, en dus misschien -uiteindelijk na het beëindigen van de slavernij- zelf als migrant beschouwd kunnen worden.”

  1. Als je die vraag beantwoordt hebt mag je dezelfde oefening eens doen voor België, want ook wij zijn ontstaan vanuit de onderbuik van zoveel andere volkeren.
  2. Je mag ook eens nadenken over het feit hoe je die slaven zou noemen in termen van migratie?
  3. En ben je akkoord dat je de (Belgische) migranten die naar de USA kwamen gelukszoekers mag noemen?

Migratie in België

Vanaf 1830

België bezat rond het midden van de 19de eeuw de meest liberale grondwet in Europa. Hoewel de democratisering nog verre van volledig was doorgedrongen, waren er relatief veel fundamentele vrijheden, zoals vrijheid van meningsuiting, pers, vereniging, … De vrijheden waren niet absoluut, maar in elk geval veel groter dan in enkele buurlanden die bestuurd werden door conservatieve regimes.

We trokken daarom de aandacht van ‘vreemdelingen’ in sectoren van banken, wapens, staal, vastgoed, kunst en ballingen. Alsook activisten uit diverse landen en met diverse ideologieën vonden zo hun weg naar ons land.

Het beleid tegenover de politieke migranten in de periode 1848-1851 werd vastgesteld conform de Vreemdelingenwet van 1835. Die kan simpel worden uitgelegd als een wet met twee snelheden:

  1. Mensen met een status waarvan de verlenging afhankelijk was van hun gedrag
  2. Mensen die in België een verblijfplaats hadden gevonden

Het is dus een feit, zowel in daden als gebeurtenissen, dat België tijdens zijn ontstaan al bezig was met migratie. En opnieuw zouden velen van hen in de categorie gelukszoeker vallen.

De eerste vreemdelingenwet op Belgische bodem ontstond in 1897. Daarin werd de uitzetting en uitlevering van vreemdelingen geregeld die een gevaar vormden voor de openbare orde.

De eerste grote oorlog: 1914-1918

Ruim anderhalf miljoen Belgen vluchten naar de buurlanden waarvan een miljoen naar Nederland, van wie velen snel terugkeerden. Een 100.000-tal bleef heel de oorlog in Nederland, bijna 400.000 trokken voor goed naar Frankrijk en ruim 250.000 deden hetzelfde richting Engeland.

Ruim anderhalf miljoen Belgen vluchten naar de buurlanden (gelukzoekers? #dtv)

Nu was ik enkele jaren geleden in Ieper, om te gaan kijken naar ‘In Flanders fields’. Een geschiedkundig museum dus. Daar werd mijn aandacht getrokken door een feit dat weinig, te weinig misschien, gekend is.

Eind augustus 1914 arriveerde de Marokkaanse Divisie in Frankrijk. En het waren harde vechters. De Duitsers hadden zich in Vimy, dat is halfweg tussen Atrecht en Lens in Frans-Vlaanderen, ingegraven op een heuvelrug in vier opeen volgende loopgrachten. De Franse bevelhebbers wilden daar een doorbraak, maar hadden er niet veel hoop op.

De Marokkaanse Divisie werd ingezet en tegen alle verwachtingen in doorbraken ze het front en veroverden op anderhalf uur tijd de vier loopgrachten. De Franse bevelhebbers konden het niet geloven en hadden geen versterking klaar staan om de Marokkanen achterna te gaan en, zoals dat dan heet, de sector te zuiveren. De Franse historicus Pierre Miquel schrijft dan ook in zijn “La Butte Sanglante”: “De Marokkaanse Divisie maakte een cruciale fout, ze wonnen waar dat niet werd verwacht, hun overwinning kon niet worden geconsolideerd door versterking en dus werd hun overwinning later geminimaliseerd.”

NB:
De tirailleurs van de Marokkaanse divisie behoren tot de bijna 820.000 tijdens de Eerste Wereldoorlog gemobiliseerde soldaten uit de Franse kolonies en protectoraten. 636.000 mannen worden naar Frankrijk gestuurd als soldaat of sjouwer. Van de 449.000 strijdende rekruten komt het merendeel uit Algerije (150.000), Tunesië (39.000) en Marokko (34.000). 70.000 slachtoffers rusten in Franse aarde.

Er zijn enkele feiten die je kan verbinden aan WO1:

  1. Na de oorlog bleven sommigen van hen hier.
  2. Moslims hebben mee de geschiedenis bepaald in België. Hun bijdrage aan de overwinning op de Duitsers is niet min.
  3. Wij hadden hén nodig om die strijd te winnen.

1920

Het internationaal wantrouwen dat de Eerste Wereldoorlog had meegebracht maakte dat de (Belgische) overheid zich niet meer beperkte tot het verwijderen uit het land van ongewenste vreemdelingen, maar dat ze zich ook toelegde op het weren van deze vreemdelingen. Een dam werd opgeworpen tegen ongewenste immigratie. De grensposten werden opnieuw bemand en heel wat nationaliteiten moesten zich tot de Belgische consulaten wenden om visa te krijgen zodat de grens voor hen niet gesloten zou blijven. Twee extra feiten om in het achterhoofd te houden: Invoering van de identiteitskaart (1918) en vreemdelingenregister (1921).

Vanaf 1920 zijn het voornamelijk Italianen en Oost-Europeanen die als gastarbeider naar ons land komen. België heeft op dat moment een grote nood aan arbeiders voor de industrie en de mijnbouw. Na de economische crisis van 1930 verstrengt men de migratiewetgeving. De overheid bepaalt welke industrietakken nog een beroep mogen doen op vreemde werkkrachten. Aanvankelijk is dat enkel de mijnbouw.

België heeft op dat moment een grote nood aan arbeiders voor de industrie en de mijnbouw

In 1930 ontstaat er een economische crisis. Men maakte de migratiewetgeving strenger waardoor bijna alle gastarbeiders vertrokken.

België neemt zijn rol op in de humanitaire kwesties. Een eerste internationale overeenkomst voor vluchtelingen (1933) – Russische en Armeense – wordt onderschreven door 14 landen, waaronder ook België. Twee feiten springen in het oog:

  1. Levering van noodhulp.
  2. België hervestigt een 1000-tal vluchtelingen (resettlement) en zorgt voor hun economische integratie.

Het rechtskundig weekblad buigt zich over de uitzetting van vreemdelingen.

NB:
De Italiaanse Marokkanen: De Italianen zijn de grootste groep migranten. In de jaren 1920 zijn er zowel Italiaanse gastarbeiders als politieke vluchtelingen. Het gaat om antifascisten die Italië ontvluchten na de machtsgreep van de fascistische leider Mussolini.
Gewelddadige botsingen tussen fascisten en antifascisten en zelfs aanslagen op Belgisch grondgebied bezorgen de Italiaanse gemeenschap een negatief imago. Een aantal van hen maakt tijdens de Nazibezetting deel uit van het Belgische verzet. Een groot aantal antifascisten wordt gedeporteerd naar de Duitse vernietigingskampen. De Italiaanse mijnwerkers krijgen het na de oorlog hard te verduren. Pas na de komst van nog armere immigranten, stijgt het aanzien van de Italiaanse gemeenschap.

Opnieuw enkele onweerlegbare feiten:

  1. België heeft migratie nodig, ditmaal voor haar industrie.
  2. België heeft ‘last’ met de Italiaanse migranten. Sommige politieke partijen grijpen dit aan om te stellen dat migratie niet werkt.
  3. De migrantenjongeren hebben weinig toekomstperspectief op de Belgische arbeidsmarkt. Het is de mijnen, of niets voor hen.

De tweede grote oorlog: 1940-1945

Dat Franse koloniale troepen zoals Algerijnen, Tunesiërs, Marokkanen, Senegalezen in grote getale in Europa hebben gevochten, is een minder belicht onderdeel van de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Zij streden tegen de Duitse invasie in België en Frankrijk, als in 1943-1945 toen zij in Italië, Frankrijk en Duitsland deel waren van de geallieerde bevrijders.

Het was niet de eerste keer dat Noord-Afrikaanse (Marokkaanse) troepen in zware gevechten werden geduwd, die eigenlijk de hunnen niet waren. Noord-Afrika leverde een substantieel deel van het Franse leger. Dat wil zeggen, de troepen kwamen uit Marokko, Algerije of Tunesië, de officieren waren Frans.

Alhoewel België niet ongeschonden uit de oorlog kwam, kon men snel werk maken van het economisch herstel. Enkele factoren, zoals de inkomsten uit de aanwezigheid van de (Noord-Afrikaanse) geallieerde krachten en de snelle remonte van het havengebruik en de steenkoolproductie, zorgden ervoor dat de Belgische industrie spoedig haar oude niveau kon behalen. De economische wederopbouw werd door de linkerzijde categorisch aan een algemeen sociaal verzekeringsstelsel verbonden. Dit mondde uit in het Sociaal Pact. De invoering van het Pact wordt doorgaans aangezien als startpunt van de Belgische sociale zekerheid.

Na de Tweede Wereldoorlog kwamen communisten aan de macht in vele Oost-Europese landen. Deze regeringen stelden hun arbeiders in het buitenland voor een keuze: ze konden terugkeren, of hun nationaliteit verliezen. Onze regering stelde hen voor een andere keuze: 13.102 Russische krijgsgevangenen en dwangarbeidsters worden onder dwang over gedragen aan de Sovjetrepatriëringsmissie. Ontsnappen was voor hen alleen mogelijk via werk in de mijnen, van ander werk werden zij geweigerd. De meeste Oost-Europeanen kozen daarom om terug te keren.

Hierdoor ontstond een tekort aan arbeidskrachten. De Belgische mijnindustrie moest dat tekort proberen oplossen. In de jaren vijftig deden ze dit vooral door in Italië en Griekenland gastarbeiders te gaan ronselen, waar de werkeloosheid toen erg hoog was. Door de industrialisatie van Vlaanderen kwamen deze gastarbeiders nu ook naar Vlaanderen, vooral naar de steenkoolbekkens van de Kempen en naar grote industriesteden als Antwerpen, Brussel en Gent.

De Belgische industrie haalde haar arbeiders daarop uit Spanje, Marokko en Turkije.

De gastarbeiders waren met beloften van hoge salarissen en pensioenen naar België gelokt. Hun leefomstandigheden waren echter erbarmelijk. Ze leefden in houten barakken en kregen met racisme te maken. Het werk was zwaar en onveilig; honderden mensen kwamen om het leven bij arbeidsongevallen. Wie protesteerde, werd door de vreemdelingenpolitie opgepakt en teruggestuurd naar zijn land van herkomst. Na de mijnramp van Marcinelle, waarbij 262 mensen (waaronder 136 Italianen) omkwamen, besliste de Italiaanse overheid hogere eisen te stellen. De Belgische industrie haalde haar arbeiders daarop uit Spanje, Marokko en Turkije.

In 1964 werd in Marokko een brochure verspreid met als titel ‘Vivre et travailler en Belgique’. Deze brochure nodigde de Maghrebijnen uit om in België te komen werken bij voorkeur vergezeld van hun gezin. De brochure legde vooral de nadruk op de hoge lonen en de comfortabele levenswijze. De meeste andere Europese landen onthaalden enkel de geïsoleerde migrantenarbeider. Door het aanvaarden van een zekere gezinshereniging hoopte men dat de buitenlandse arbeiders het Belgische grondgebied zouden verkiezen boven dat van de buurlanden.

De totale ‘vreemdelingenpopulatie’ groeide tussen 1947 en 1970 aan met 94% en einde 1970 maakten de meer dan 716.000 migranten samen om en bij de 7% van de Belgische bevolking uit.

Opnieuw enkele feiten:

  1. We hadden Noord-Afrikanen een tweede keer nodig om ons te redden van de Duitse invasie.
  2. Zij die bleven zorgden mee voor de economische heropleving van België.
  3. Wij hadden ze opnieuw nodig voor onze industrie, al bleven kansen beperkt tot voornamelijk de mijnindustrie.
  4. Migratie werd bekeken vanuit een economische bril. De goedkoopste arbeidskrachten waren welkom.
  5. De kinderen voortgekomen uit migratie hadden geen toekomstperspectief.

Economische crisis 1970

Economische problemen in de jaren zeventig deden bij veel Vlamingen de verwachting rijzen dat de migranten zouden terugkeren naar hun land van herkomst. Dit gebeurde echter niet. In 1973 werd er een migratiestop opgelegd, de zogeheten “nul-immigratie”.

In tegenstelling tot wat die naam laat vermoeden, maakte dit beleid geen einde aan de stroom van buitenlanders naar België en betekende het veeleer het einde van een actief rekruteringsbeleid. Sinds 1974 bleef de in België gevestigde migrantenpopulatie op verschillende manieren aangroeien: via gezinshereniging (dit wil zeggen het recht voor een vreemdeling om zich te herenigen met een naaste die legaal gevestigd is in België); de aankomst van nieuwe vluchtelingen uit conflictgebieden (bijvoorbeeld uit Rwanda, de Balkanlanden, Irak of Syrië); de migratie van studenten; en vooral de komst van vreemdelingen uit de Europese Unie.

Ondanks de stopzetting van de actieve rekrutering in het buitenland werden in de periode 1974-1984 nog meer dan 100.000 werkvergunningen uitgereikt, waarvan een derde aan nieuwkomers. Dat België zijn grenzen niet volledig kon sluiten had een dubbele oorzaak: enerzijds voorzag de wetgeving in de mogelijkheid om alsnog een werkvergunning uit te reiken aan bepaalde technici, ingenieurs en andere categorieën van werknemers die schaars bleken op de nationale arbeidsmarkt en anderzijds Door de uitbreiding van het principe van vrij arbeidsverkeer van mijnwerkers en staalarbeiders uit de late jaren 50 naar alle staatsburgers van de Gemeenschapsleden.

2000: het Lissabonakkoord

De strategie van Lissabon is een actie- en ontwikkelingsplan van en voor de Europese Unie (EU), dat in maart 2000 is aangenomen en een looptijd van tien jaar had. De opvolger hiervan werd de EU 2020-strategie.

Ondertussen zijn we 18 jaar verder en is iedereen al enkele feiten vergeten.

  1. Slechts weinig landen hebben hun inwoners daadwerkelijk geïnformeerd over de inhoud, laat staan dat men hen heeft laten stemmen.
  2. Er waren heel wat (ideologische) protesten in Europa.

Tijd dus om via een ideologische reflectie te bewijzen dat het open grenzen beleid van de EU een sociaaleconomisch rechtse keuze was, en in niets links te noemen is.

Wat staat er bijvoorbeeld te lezen: “Op de eengemaakte (of “interne”) markt van de EU kunnen mensen, goederen, diensten en geld zich even vrij bewegen als binnen één enkel land. Wederzijdse erkenning speelt een centrale rol bij het afbreken van handelsbarrières. Alle EU-burgers mogen in elk ander EU-land studeren, wonen, winkelen, werken en met pensioen gaan, en genieten van producten uit heel Europa.”

Daar kan je alle kanten mee op, dus laten we eerst even enkele sociaaleconomische verschillen tussen links en rechts benoemen.

  • Links
    • Is voor een neerwaartse herverdeling van de geproduceerde rijkdom op een manier dat de sterkste schouders zorg dragen voor de zwakste;
    • op die manier is er weinig, of geen, ongelijkheid en verdwijnen zaken zoals armoede;
    • doordat iedereen bijdraagt aan het collectief;
    • en dus zal links een sociaaleconomisch falen altijd als een collectief falen beschouwen.
  • Rechts
    • Is voor een opwaartse herverdeling van de geproduceerde rijkdom op een manier dat iedereen voor zichzelf moet zorgen;
    • heeft het daarom een absolute noodzaak aan zaken zoals ongelijkheid en kan het enkel functioneren bij het bestaan van armoede;
    • omdat zij die veel hebben zo weinig mogelijk willen bijdragen aan het collectief;
    • en dus zal rechts een sociaaleconomisch falen altijd als een individueel falen beschouwen.

Als de Europese keuze voor het open grenzen beleid een ideologische linkse keuze had geweest dan hadden daar wetten ingestaan met betrekking tot:

  • Een Europees minimumloon
  • Een Europese GINI-coëfficiënt (aanduiding van ongelijkheid) die bijvoorbeeld niet boven de 25 mag gaan.
  • Uitkeringen gekoppeld aan de Europese armoedegrens
  • Een progressieve Europese belastingvoet

Die dingen staan allemaal niet het verdrag. De nadruk ligt op het vrij verkeer van mensen, waardoor de ideologische keuze zichtbaar wordt: het onder druk zetten van de loon –en arbeidsvoorwaarden van Europese landen door het aanwakkeren van de onderlinge concurrentiestrijd.

Wie Europa zegt, die zegt sociale dumping. Wie links zegt, die zegt strijd tegen sociale dumping.

Europa is een sociaaleconomisch project. Punt.

Migratie na 2000

Soms zeggen afbeeldingen meer dan woorden.

Over gelukszoekers en andere lulkoek

Ook hier kan ik kort zijn:

  1. Een ideologisch argument: De term gelukszoekers is een term die politici gebruiken om het debat van inhoud te beroven. Alsof een migrant gaat migreren naar een land om zijn situatie te verslechteren.
  2. Een feitelijk argument: Volgens de gegevens van het Rijkregister is 16% van de totale Belgische bevolking immigrant. De afgelopen 15 jaar is de migrantenbevolking met 68% gestegen van 1.080.790 in 2001 naar 1.812.409 in 2016.
  3. Nog een feitelijk argument: In tegenstelling tot wat de meeste Belgen vermoeden, zijn de meeste immigranten afkomstig uit de Europese Unie (864.756 of 48%). Vier landen vertegenwoordigen meer dan een derde van alle immigranten: Marokko (210.958), Frankrijk (185.844), Nederland (130.414) en Italië (120.504).

We zullen nog eens praten binnen tien jaar

“Graag, dan zal ik u er aan herinneren dat je dertig jaar geleden ook al riep dat we allemaal geïslamiseerd zouden worden.” Nu kan ik feitelijk aantonen dat de Italianen nog geen honderd jaar geleden hetzelfde hebben meegemaakt als de Moslims nu in België.

Bovendien kan je ook feitelijk, zoals in onderstaande grafiek, aantonen dat het nooit gaat gebeuren.

Waarom nu deze blog?

Als het op migratie aankomt vergeten mensen dikwijls het verleden. Vergeten mensen dikwijls dat zij hier geboren zijn kunnen worden omwille van gebeurtenissen uit dat verleden. Dankzij daden die deze gebeurtenissen hebben doen gebeuren.

Oorlogen en rampspoed hebben de wereld altijd al getekend, en het ziet er niet naar uit dat dit snel zal gaan veranderen. Reken daar onze veranderende klimaatomgeving bij en je weet dat ook migratie van alle tijd zal blijven zijn.

Als je de keuze wil maken tussen migratie of een migratiestop, kan je die maken op verschillende vlakken. Sociaaleconomisch, sociaal of puur economisch.

Politici spinnen al decennia garen via het domein migratie, veelal met het misbruiken van data, het verzwijgen van feiten en het creëren van woorden, en boutades, om de inhoud aan het debat te onttrekken.

Welnu, hier heb je wat inhoud, al is dat niet echt veel te noemen gezien de geschiedenis van migratie, zowel op deze aardkloot als in ons kleine Belgenlandje.

Maar stop aub met het overnemen van die inhoudsloze woorden en boutades. Voorzie jezelf van inhoud, en discussieer zoals we dat zouden moeten doen.

Prettige zondag nog allemaal.

Spread the love
  • 153
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    153
    Shares

Leave A Comment?

U bent geen robot, toch? * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.