Ik ben geen racist maar

Het stond in het jaar 1996 te lezen op een affiche van het ABVV. Links onderaan stond het vervolg op de slogan die ik hier als titel gebruik. Graag geef ik de volledige tekst mee. ‘Ik ben geen racist maar… ‘Rassenhaat begint onopgemerkt. Bij kleine, flauwe opmerkingen. Bij vooroordelen die nergens op slaan. Doe er niet aan mee. Want racisme verpest de sfeer, in je bedrijf, in je straat, je wereld. Denk na voor je “‘maar”‘ zegt.’ Een krachtige campagne met een boodschap die vandaag nog steeds in het geheugen gegrift staat.

In 2009 lanceerde het Centrum voor Gelijkheid van Kansen en voor Racismebestrijding[1] (CGKR) een onderzoek met diezelfde slogan als titel. De studie op zich bevestigde heel wat clichés. Zo dacht (denkt?) meer dan een derde van de Belgen dat vreemdelingen gemakkelijker werkloosheidsuitkeringen krijgen en de helft van de Belgische bevolking meende dat de criminaliteitstoename te wijten is aan de vreemdelingen. Het spijtige is natuurlijk dat je die clichés er nooit uit zal krijgen. Zelfs al kan je sommige zaken ontkrachten met cijfers zwart op wit, dan nog bestaat de mogelijkheid dan men je niet zal geloven. Zo denkt het overgrote deel van de blanke middenklasse in de VS dat vooral zwarten profiteren van de welfare, terwijl er genoeg statistieken zijn die bewijzen dat Europeanen in de VS de grootste ‘profiteurs’ zijn. Loïc Waquant[2], hoogleraar sociologie aan de universiteit van Californië, Berkeley, en daarnaast werkzaam als onderzoeker aan het Centre européen de sociologie et de science politique in Parijs, deed onderzoek en bevestigde die statistieken in zijn boek ‘Straf de armen’. Hij schrijft dat 39 procent van de uitkeringsgerechtigden blank is tegenover 37 procent Afro-Amerikanen. Die cijfers weerleggen de maatschappelijke overtuiging van de profiterende Afro-Amerikaan compleet maar veranderen, raar maar waar, de perceptie niet. Er zit ook een verklaring achter. Sommige mensen zullen altijd bang zijn voor datgene wat zij niet kennen, voor ‘het vreemde’. Dat kunnen mensen van een ander ras zijn maar evengoed holebi’s, gothics of de dakloze op straat. Zo had ik ooit een collega die niet naar Antwerpen wilde komen omdat er punkers rondliepen. U weet wel, die soort die kinderen opeet. De man heeft waarschijnlijk nooit geweten wat punk eigenlijk was. Maar het is nu eenmaal makkelijker om een ander aan te wijzen als zondebok dan de hand in eigen boezem te steken.

In mijn vriendenkring zitten er allerlei soorten mensen, gaande van uiterst links tot uiterst rechts. Er zitten zelfs een paar ‘ik ben geen racist maar…’-vrienden tussen. Hun overtuiging staat meestal haaks op de mijne en toch zijn ze welkom in mijn leven. Ik sluit ze niet uit, verwijder hen ook niet van socialemediasites. Iedereen heeft wat mij betreft recht op zijn of haar eigen mening. Ik vertrouw op het goede in mensen en overtuig mezelf door te denken dat ze zelf goed genoeg beseffen dat racisme nooit goed te praten valt.

Net als met mijn linkse vrienden en kameraden, heb ik ook met hen discussies. Meer geanimeerd, dat wel, en dat is ook logisch. Meestal gaan ze dan ook over onze medemensen met een andere kleur of geloofsovertuiging. In die discussies komen regelmatig dooddoeners naar boven zoals: ‘Ze zijn niet allemaal slecht MAAR…’. Soms stel ik dan eens de vraag: ‘Hoeveel slechte ken jij er dan?’ Meestal kennen ze er meer goede dan slechte. Het zijn bovendien ook altijd andere namen die opduiken. Ze kennen dus verschillende goede ‘vreemdelingen’ en dat sterkt mij in mijn overtuiging. Om ook eens heel kort door de bocht te gaan: als elke Belg minstens één goede ‘vreemdeling’ kent, waar zitten dan al die slechte?

Om ook eens heel kort door de bocht te gaan: als elke Belg minstens één goede ‘vreemdeling’ kent, waar zitten dan al die slechte?

Ik ben iemand die overtuigd is van het goede in de mensen. Als er al slechte mensen bestaan, en dat zal wel zo zijn, dan zal dat steeds om een minderheid gaan. Dat is de waarheid, en verschillende studies wijzen dat uit. Ook ben ik er van overtuigd dat de constante stigmatisering van (extreem) rechts heeft bijgedragen tot een vertekend beeld van onze samenleving en dat daardoor een grote scheeftrekking is ontstaan. De perceptie strookt niet langer met de realiteit. Dat bleek ook uit de studie van het CGKR. Twee op de drie Belgen noemden alle rassen gelijkwaardig, maar bijna evenveel mensen vonden dat racistische reacties in bepaalde omstandigheden moeten kunnen. Ik heb een Turkse kameraad die Palit heet. Als ik hem zie, roep ik: ‘‘Hey, vuile Turk.’ En hij roept dan terug: ‘‘Hey, stomme Belg.’ Met een lach of een zwans kan je zoiets zeggen. Voor de rest ken ik weinig situaties waarin je racistische reacties kan aanvaarden. Je kan die studie dan ook anders bekijken. Mensen stellen grenzen. Die grenzen zijn heel belangrijk, want op basis van de grenzen die je zelf trekt, moet je beslissingen nemen. Zo doe ik dat, zo doet ook Bart De Wever dat.

Het kan MAAR… is telkens een nieuwe grens.

Borgerhout telt zowat 40.000 inwoners. Tijdens rellen[3] in 2012 was de kop boven een artikel van deredactie.be (nieuwswebsite van de VRT): ‘‘230 jongeren opgepakt bij rellen Borgerhout’. Omgerekend is dat 0,58 procent van de totale bevolking in Borgerhout. Door de polarisering binnen onze maatschappij, en de gekleurde berichtgeving in de media, herinneren mensen zich precies het omgekeerde. Alsof 99,42 procent van de mensen de boel kort en klein wilde slaan die dag. Men had ook kunnen schrijven: ‘‘39.770 mensen doen niet mee aan de rellen in Borgerhout’.Begin 2013 kreeg Bart De Wever, als kersverse burgemeester van Antwerpen, een sms. Op Facebook werd er door een beperkt aantal mensen opgeroepen om te protesteren tegen een strip over het leven van Mohammed. Later zou worden bevestigd dat het om maar een paar sms’en ging. ’Er werd snel een link gelegd tussen die sms’en en een paar bekenden uit het verleden. Om een herhaling van de rellen uit 2012 te voorkomen, vaardigde de burgemeester een samenscholingsverbod uit. Mensen zouden twaalf uur lang niet op straat mogen komen. Het totale aantal sms’en samen met het aantal mensen op Facebook lag lager dan de 0,58 procent relschoppers uit 2012, maar net zoals toen domineerden die enkelingen de perceptie. En daarom werd er een repressieve maatregel genomen. Het twaalf uur durende samenscholingsverbod van 12 januari was volgens deredactie.be een ware machtsontplooiing[4] van Bart De Wever. Rellen bleven uit. Op zulke momenten regent het reacties op media en socialenetwerksites. Overal lees je dan dezelfde tegenstellingen. Rechts is het eens met de beslissing, links is het oneens. Rechts probeert de beslissing te rechtvaardigen door te stellen dat er geen rellen zijn geweest. Links beweert dat er nooit aanzet is geweest tot. Allebei beginnen ze hun pleidooi dan ook regelmatig met: ‘Er zijn geen rellen geweest MAAR…’ De discussies beperken zich voor mij meestal tot de marge en ik stel mij telkens weer een paar vragen. Ook toen, in de dagen tussen de sms’en en de machtsontplooiing. Is rechts het eens met de beslissing dat een volledige samenleving niet meer op straat mag komen vanwege een paar sms’en? Een hele gemeenschap wordt opnieuw gestigmatiseerd en bovendien twaalf uur lang gegijzeld gehouden. Het normale ‘samenleven’ wordt verboden, het ‘apartleven’ gepromoot. De perceptie over de samenleving in Borgerhout wordt nog maar eens versterkt. Is dat echt een oplossing? En gaan we dezelfde repressieve maatregelen elke keer opnieuw toepassen als er zich zoiets, waar dan ook, voordoet? Net dat stoorde mij toen mateloos. Waar bleef de inhoudelijke vraag over de genomen maatregel? Was er dan geen andere mogelijkheid? Ik ben natuurlijk geen burgervader van Antwerpen MAAR… ’Ik zou contact hebben opgenomen met de verkozenen in Borgerhout zodra ik weet had van die sms’en, ook al bestaat hun meerderheid uit andere partijen dan mijn eigen meerderheid. Burgervader willen zijn van alle Antwerpenaren vereist dat je daar boven staat. Daarnaast zou ik de verantwoordelijken van de verschillende groeperingen, binnen die multiculturele samenleving die Borgerhout is, bij mij geroepen hebben, net als de woordvoerder van de middenstand. Vanuit het verleden zou ik me ook bewust zijn van de impact die imams hebben op zulke zaken, dus zou ik ook hen uitnodigen. Als iedereen rond de tafel zou zitten, zou ik het verhaal uit de doeken doen. Ik zou hen vragen of zij zelf de confrontatie, of beter gezegd de dialoog, willen aangaan met al wie zou komen opdagen. Om het zekere voor het onzekere te nemen, zou ik misschien zelfs zeggen dat ik agenten in burger wil voorzien voor als de zaken toch uit de hand dreigen te lopen. In alle eerlijkheid zou ik ook meegeven dat ik het korps in een hogere staat van paraatheid zou brengen. Er was ook nog een tweede twistpunt: er was geen betoging aangevraagd en dat was een argument van Bart De Wever om het samenscholingsverbod uit te roepen. Ook daar lag voor mij een gemiste kans. Ik schreef al dat ik aan mensen uit Borgerhout zou vragen om de dialoog ter plaatse aan te gaan. Als uit de dialoog zou blijken dat er een vreedzame betoging zou komen, dan had ik ze toegestaan. Sterker nog, ik zou een paar van de betogers ontvangen hebben op het Schoon Verdiep om te luisteren naar wat ze te zeggen hadden. De dialoog aangaan lijkt mij nog altijd een meer menselijke optie dan eender welke repressieve maatregel. Ik denk dat de inwoners van Borgerhout die kans maar al te graag hadden gekregen. Ik geloof ook hier in het goede van de mensen en denk bovendien dat het – als er al mensen waren komen opdagen – door dialoog nooit tot rellen was gekomen. Helaas gaan we dat nu nooit weten. Erger nog is dat we het als ‘samen-leving’ zo ver hebben laten komen dat het ‘samen-leven’ twaalf uur lang compleet verdwenen was. En dat allemaal voor een minderheid van nog niet één procent.

50 jaar migratie

We vierden dat vorig jaar. In mensenjaren ben je dan over halfweg, maar als je het dan hebt over inburgering, dan loop je wel wat achter op de rest van de wereld. In de VS kenden men al Pelgim immigratie in de jaren 1600 en tijdens het kolonialisme importeerden men volop Afrikaanse slaven tussen de 17de en de 19de eeuw. Dat maar om te zeggen dat wij een land zijn waar immigratie nog maar net om de hoek komt piepen.

En ja, natuurlijk konden we migratie beter aanpakken. Dat spreekt voor zich.

Maar de veralgemening die opnieuw werd gemaakt, dat is zo kinderlijk fout. En nog fouter is het op flessen trekken van het probleem door de vergelijking te maken met de Antwerpse Aziatische gemeenschap.

Via de buurtmonitor[5] kan je nagaan dat er 41.335 mensen in het Antwerpse wonen die onder de Aziatische noemer vallen. procentueel vergeleken met het aantal Aziaten in bijvoorbeeld de VS[6], is dat aantal bij ons miniem. Maar in de VS is dan het aantal Marokkanen die emigreerden weer miniem. In 2005 waren het er amper 4000[7].

Waarom dit vergelijk?

In de VS is racisme in bepaalde gebieden heel uitgesproken. Na de Aziatische gemeenschap volgt wat men noemt de Hispanics en dan heb je nog de Afro-Amerikaanse gemeenschap. Alle drie hebben ze hun problemen met racisme én voor die drie groepen speelt dat regelmatig op, in tegenstelling tot die paar duizend Marokkanen. Een Amerikaans afkooksel zou dus makkelijker daar het racisme debat kunnen minimaliseren met volgende uitspraak: “Nog geen Marokkaan ontmoet die zich slachtoffer van racisme voelt.“

Het is dan ook een uitspraak die op niets trekt.

Qatar en andere slavernijgebieden

Het WK voetbal in 2022 heeft al meer dan 1200 slachtoffers geëist[8]. De meeste werknemers in Qatar komen uit India, Nepal, Sri Lanka, Pakistan en Bangladesh. Ze hebben soms duizenden dollars moeten betalen om een contract te krijgen voor het werk in Qatar. Na aankomst wordt dat contract verscheurd en krijgen ze een ander contract met een veel lager loon, vaak 200 of 300 dollar per maand.

Ze hebben niets. Geen loon, geen eten, geen huisvesting, geen rechten. Ze leven als slaven.

Er leven 278.000 Qatarezen in het land, maar ze importeerden wel 545.000 Indiërs en 400.000 Nepalezen. Slavernij en racisme gaan daar hand in hand en de laatste keer dat ik op de wereldkaart keek lagen beide landen nog steeds in Azië. Marokkanen vertegenwoordigen in Qatar 0.39% van de ganse populatie. [9]

Hoeveel Qatarezen zouden volgende zin gebruiken als het gaat over racisme: “Nog geen Marokkaan ontmoet die zich slachtoffer van racisme voelt.“

Je zal het nu wel begrepen hebben. Het zijn vragen die mensen met een voorbeeldfunctie zich best eerst zouden stellen alvorens ze onzin gaan uitkramen voor electoraal gewin.
[1] http://www.diversiteit.be

[2] Wacquant, L., Straf de armen, EPO, p. 114.

[3] ‘‘230 jongeren opgepakt bij rellen Borgerhout’’, op: deredactie.be, 16 september 2012,

[4] ‘Samenscholingsverbod is ware machtsontplooiing De Wever’, op: deredactie.be, 12 januari 2013.

[5] http://antwerpen.buurtmonitor.be/?var=et2c_az

[6] http://www.knack.be/nieuws/belgie/aziaten-worden-grootste-groep-migranten-in-vs/article-normal-59071.html

[7] http://www.moroccoboard.com/board/legal/QA.html

[8] http://nos.nl/artikel/2002775-al-honderden-doden-bij-wk-bouw-in-qatar.html

[9] http://www.bqdoha.com/2013/12/population-qatar

Spread the love
  • 125
  •  
  • 3
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    128
    Gedeeld

Leave A Comment?

U bent geen robot, toch? * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.