The problem with socialism

Voor de mensen die hem niet gezien hebben, ‘The Bucket List’ is een film uit 2007 en bovendien een absolute aanrader. In deze tragische komedie speelt Jack Nicholson een steenrijke zakenman en is Morgan Freeman al 45 jaar automonteur. De twee mannen komen elkaar tegen als ze op dezelfde kamer worden opgenomen in het ziekenhuis nadat bij hen allebei kanker is geconstateerd. Op hetzelfde moment krijgen ze het slechte nieuws dat de kanker terminaal is en dat ze nog maar zes maanden te leven hebben. Freeman gooit daarop moedeloos een papiertje weg dat Nicholson opraapt en leest. Het blijkt een bucket list te zijn, een papiertje waarop Freeman dingen noteerde die hij eens gedaan wilde hebben voor hij sterft. Sterven omschrijft men in het Engels ook al eens als: ‘kicking the bucket’. Vandaar dus de naam ‘The Bucket List’.

Iedereen van ons heeft het wel al eens gedaan, zo een bucket list opstellen. Meespelen met de lotto en hardop dromen, je kent het wel. Maar wat zou je eigenlijk allemaal doen als je de lotto zou winnen? Een ruimtereis van 200.000 dollar maken? Of eens een nachtje doorbrengen in de koninklijke penthousesuite van het Wilson Hotel in Genève voor 40.000 euro? Misschien kies je wel voor een iets normalere wens: Een taal leren of een ander beroep kiezen, de job die je eigenlijk altijd al wilde doen, maar die nu niet genoeg opbrengt. Kunnen doen wat je wil doen, zonder je verder zorgen te hoeven maken, is een luxe die slechts enkelen gegeven is. Het probleem is natuurlijk dat je de lotto nog niet gewonnen hebt.

Margaret Thatcher stierf een tijd geleden. Een van haar bekendste uitspraken was: ‘The problem with socialism is that eventually you run out of other people’s money.’ Het is een uitspraak die Bart De Wever regelmatig citeert. The Witch, zoals ze nu genoemd wordt, is dan ook een van zijn idolen. Niet onlogisch, aangezien ze allebei pure neoliberalen met een voorkeur voor het kapitalisme en individualisme zijn. Er zullen nu ongetwijfeld ook mensen zijn die dit lezen en denken: ‘Thatcher heeft wel gelijk. Het probleem van socialisme is dat je op een gegeven moment geen geld van anderen meer hebt om te herverdelen.’ Maar is dat wel zo, is dat uiteindelijk wel een probleem?

Laten we er eens van uitgaan dat alle geld in de wereld netjes, op een socialistische manier, verdeeld is. Je vrouw, vader en moeder, buurman of zelfs de Ethiopiër duizenden kilometers verder heeft nu net hetzelfde inkomen als jij. Of beter gezegd: Carlos Slim Helu’s vermogen van 73 miljard dollar bestaat niet meer en de beste man bezit nu geen eurocent meer dan u en ik. Er bestaat geen toptienlijst18 meer van de rijkste mensen in de wereld, iedereen is gelijk qua geld en financiële mogelijkheden. Dat betekent dan ook dat alle producten die men ons dagelijks probeert te verkopen voor iedereen even duur, of goedkoop, zullen zijn. Net zoals diensten die men ons wil aanbieden. Men zou die ook allemaal betaalbaar moeten houden. Het principe van vraag en aanbod staat en valt immers met de betaalbaarheid. Iedereen kan alles betalen, iedereen zal er evenveel moeite voor moeten doen. Op dat moment komt die ruimtereis ineens een pak dichterbij, is die niet langer onbetaalbaar. Je kan de job doen die je eigenlijk altijd al had willen doen, elk beroep wordt immers evenveel betaald. Wielrenners hoeven zich niet meer te doperen want de eerste krijgt net zo veel betaald als de laatste. De sportieve uitslag is de enige drijfveer in de competitie. Real Madrid zou geen 350 miljoen euro schulden meer hoeven (kunnen) opbouwen. Messi zou geen 33 miljoen euro verdienen en Sint-Anneke Sport, die zouden zomaar de Champions League kunnen winnen. Voetballers zouden immers kiezen met hun hart in plaats van met hun portemonnee. Inderdaad, dat moet een serieuze kutwereld zijn. Nu zijn we zo veel beter af, met een Amerika dat in naam van de democratie landen platbombardeert, zolang er maar olie in de grond zit. Een Europa waar Grieken, Portugezen, Spanjaarden en Cyprioten van hun toekomst beroofd worden zodat banken en speculanten ongemoeid hun gang kunnen blijven gaan. Een België waar één op de zeven arm is en waar men toch, volgens de CM, bijna 3 miljard euro heeft bespaard op de gezondheidszorg19 om de begroting van 2012 rond te krijgen. Dat betekent simpelweg dat onze gezondheidszorg niet langer betaalbaar is voor sommigen onder ons! De FOD sociale integratie berekende in zijn sociale armoedebarometer van 2013 dat het percentage van mensen die hun gezondheidszorg uitstelt ondertussen verdubbelde naar vijf procent. Als de uitspraak van Thatcher ooit waarheid zou worden en alle geld zou op een socialistische manier verdeeld zou zijn, er zou geen betaalbaarheidsdebat meer zijn rond gezondheidzorg, en de armoede zou niet meer bestaan. Jep, serieuze kutwereld als je het mij vraagt. Maar die wereld is realistisch gezien, en spijtig genoeg, nooit bereikbaar, dus Bart De Wever hoeft niets te vrezen.

Thatcher was dus een van zijn jeugdidolen en Bart De Wever vindt dat de mensen een karikatuur gemaakt hebben van haar terwijl ze veel goede dingen heeft gedaan. Ik geef graag enkele idolen mee van Thatcher en vraag mij af of dat dan ook idolen zijn van Bart De Wever. In 1981 loofde ze president Mohammed Zia-ul-Haq voor zijn inspanningen ‘om het Pakistaanse volk te helpen om zijn eigen vorm van regering te kiezen in vrede’. Dat hij de eerste was om de shariawetten in te voeren, was voor Thatcher blijkbaar slechts een futiliteit. Over Soeharto, president van Indonesië en verantwoordelijk voor – naar schatting – de moord op 650.000 tot 1.2 miljoen mensen, zei Thatcher: ‘We zijn echt de beste vrienden. Er is geen steviger basis om onze toekomstige samenwerking op te baseren.’ De terreurdaden van Pinochet in Chili verdwenen in het niets toen ze de gevleugelde woorden sprak: ‘Ik ben er zeer goed van op de hoogte dat het u was die democratie heeft gebracht naar Chili’. Ze gaf Pinochet daarna onderdak in haar land en bezocht hem op regelmatige basis, de arme stumper. De rode draad tussen die personen is het neoliberalistisch beleid waarvoor ze allemaal staan, en hun geloof in het repressief optreden.

Zes decennia geleden, rond de jaren 1950, besloot de democratisch verkozen regering van Mossadegh haar oliereserves te nationaliseren. Naast Frankrijk zat ook Groot-Brittannië in Iran. Ter illustratie: Groot-Brittannië verdiende meer in het jaar 1950 door de oliewinning uit Iran, dan ze Iran in de afgelopen halve eeuw daarvoor hadden betaald. Door steun te verlenen aan generaal Fazlollah Khan Zahedi, een man met nazisympathieën, werd uiteindelijk de sjah opnieuw op de troon gezet en kon Groot-Brittannië weer olie produceren die niet bij hen in de grond zat. Kolonialisme en olie, waar hebben we dat nog gehoord? Vijftig jaar later slaagde ene Hugo Cha- vez er wel in om in zijn land, Venezuela, de oliereserves te nationaliseren. Het is niet de bedoeling om hier grote uitspraken te doen over een van beiden, want zowel Thatcher als Chavez hebben hun voor- en tegenstanders. Hun beleid staat evenwel haaks op elkaar en ik ben er ook van overtuigd dat Chavez niet meteen een idool zal zijn van Bart De Wever. Ik schreef in het begin al dat niet iedereen met dezelfde kansen aan de start komt en dat dat eigen is aan het liberalisme, wordt direct duidelijk. Studies tonen immers aan dat het neoliberalisme ongelijkheid in de hand werkt en de absolute basis is voor een klassenmaatschappij. Tot aan de oliecrisis in de jaren zeventig betaalde je in Groot-Brittannië zelf zowat twintig procent van je hogere studies, de rest werd collectief gedragen. Een studie rond het hoger onderwijs toont aan dat die eigen bijdrage intussen opgelopen is tot bijna zeventig procent20. Alleen in Chili, Zuid-Korea en Japan leggen studenten zelf nog meer bij. In Groot-Brittannië liet de BBC weten dat dat bedrag kan oplopen tot 9000 pond21 per student per jaar! Maak zelf maar eens de rekening voor uw kinderen. Onder het nationaliseringproces van Chavez werden, in slechts een paar maanden tijd, maar liefst anderhalf miljoen Venezolanen gealfabetiseerd. In 2005 werd Venezuela, na Cuba in 1961, het tweede land van Latijns-Amerika dat door de Unesco vrij van analfabetisme verklaard werd. Het aantal mensen die hoger onderwijs volgen ligt ook een pak hoger in Venezuela dan elders in de regio. Chavez koos er dus voor om onderwijs toegankelijk te maken voor iedereen. Hij slaagde er bovendien in om dat te betalen door in Venezuela te doen wat Groot-Brittannië vijftig jaar eerder in Iran voorkwam. En alhoewel niet alles rozengeur en maneschijn geweest zal zijn in Venezuela, toch moet zelfs de meest ultraliberaal gezinde die nog een zuchtje menselijkheid bezit toegeven dat het onderwijs in Venezuela erop vooruit is gegaan onder zijn bewind, sterk vooruit zelfs.

Maar het is een serieuze ideologische tegenstelling als je beide keuzes vergelijkt. Onderwijs afhankelijk maken van het inkomen is een oerconservatief, uiterst liberaal mantra. ‘Geef het volk spelen en brood’, schreef Juvenalis ooit. Het was een manier om de mensen dom te houden door oppervlakkige behoeften van het volk te lenigen, namelijk eten en vermaak. Het is een oerconservatieve gedachte, maar wel nog altijd trendy in de geesten van sommigen. Dat Bart De Wever nu al zo ver wil gaan om hetzelfde liberale mantra toe te passen op onderwijs, durf ik te betwijfelen. ‘Daar zijn de geesten nog niet rijp voor’, zou hij zeggen. Ik zou eerder de omschrijving ‘nog niet genoeg verrot’ gebruiken. Nochtans bestaat volgens mij de kans wel dat hij daar nu al aan denkt, net zoals zijn idool dat voor hem deed. Hij spreekt immers net zoals Thatcher. Zij had TINA, ‘there is no alternative’. Bart De Wever heeft ook zijn TINA: ‘Er is geen geld, we kunnen niet anders!’ Zonder geld is niets nog betaalbaar en rest er niets anders dan steevast in te leveren, te besparen en uiteindelijk zelf particulier mee(r) te betalen voor zaken zoals uiteindelijk ook onderwijs. Op de duur wordt zo alles afhankelijk van het inkomen dat je hebt, of niet hebt. In een liberaal paradijs is de collectiviteit tot een minimum herleid, zijn de opvangnetten en de herverdeling verdwenen. Hoe ga je onderwijs dan betaalbaar, en toegankelijk, maken voor iedereen? Basisonderwijs voor een basisprijs en extra kennis overdragen naargelang de grootte van de bankrekening? Zo komen we nooit gelijk aan de start en vergroten we al- leen het probleem. Op die manier wordt zelfs een taal leren, iets wat zo- maar op je bucket list zou kunnen staan, misschien wel even onbereikbaar als die ruimtereis nu.

 

Spread the love
  • 98
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
    98
    Shares
  1. Koen

    Over Thatcher kan ook nog verteld worden dat ze zonder verpinken duizenden jonge mannen de oorlog instuurde om een paar rotsblokken voor de kust van Argentinië maar quasi hysterisch werd toen zoonlief een afslag had gemist in de rally van Dakar en een nachtje in de woestijn diende door te brengen.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.